Sayın Erkan Okandan, kredi kartı ve banka kartı ile yapılan harcamaların iadelerinin 33/2019 sayılı Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasası uyarınca üç aylık dönemler çerçevesinde yapılması gerektiğini ancak söz konusu iadelerin yapılmasında aksaklıklar yaşandığını ve kendi de dahil olmak üzere vatandaşların mağduriyet yaşadığını, konu ile ilgili Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı’na yapmış olduğu 26 Şubat 2025 ve 7 Nisan 2025 tarihli dilekçelerine cevap alamadığını iddia ederek konunun Dairemiz tarafından soruşturulmasını talep etmiştir.
Yapılan başvuru üzerine konu, 38/1996 sayılı Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Yasası kuralları çerçevesinde incelenmiş ve rapor hazırlanmıştır
Sayın Erkan Okandan’ın başvurusu ile ilgili görüşü alınmak üzere KKTC Maliye Bakanlığı Genel Koordinatörüne 9 Ekim 2025 tarihli ve OMB.0.00-04/00-25/172 sayılı yazımız gönderilmiştir. KKTC Maliye Bakanlığı Genel Koordinatörü, 7 Kasım 2025 tarihli ve MLB.0.00-2/97-25/10 sayılı yazı ile görüşlerini tarafımıza iletmiştir.
Değiştirilmiş şekliyle 33/2019 sayılı Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasasının amacı, bankaların Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde vermiş oldukları kredi kartları veya banka kartları ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde kayıtlı vergi yükümlülerinden, kredi kartları ve/veya banka kartları ile yapılan ve Katma Değer Vergisi Yasasının konusuna giren perakende mal ve hizmet alımları için iadeden yararlanacak olanlara iade yapılmasıdır.
Söz konusu Yasanın 8’inci maddesinde iade usulü ile ilgili hükümler düzenlenmiştir. Şöyle ki:
İade Usulü 8. İade aşağıdaki usul ve esaslar dahilinde yapılır:
(1) İadeden yararlanacakların kredi kartı ve/veya banka kartı ile üç takvim ayı içinde yaptıkları mal alımı ve hizmet teslimleri iadenin üç aylık konusunu teşkil eder.
(2) Bankalar, iadeden yararlanacakların üç takvim ayı içinde yaptıkları mal ve hizmet alımları bedellerini esas alarak bu Yasada belirtilen oranı göz önünde bulundurmak suretiyle hak edilen iade miktarını hesaplarlar.
(3) Bankalar, hesaplanan iade miktarının onayı konusunda Maliye İşleri ile Görevli Bakanlıkla istişare ederek, hesaplanan iadenin doğruluğunun teyidini almak zorundadırlar. Hesaplanan iade miktarları Maliye İşleri ile Görevli Bakanlıkça onay tarihini izleyen on beş gün içerisinde bankalara yatırılır.
(4) Maliye İşleri ile Görevli Bakanlık tarafından iade miktarının bankalara aktarıldığı tarihten itibaren bankalar en geç üç iş günü içinde iade miktarını kredi kartı ve/veya banka kartının bağlı olduğu hesaba aktarırlar.
(5) Bankaların iade ile ilgili işlemleri iflas, tasfiye, hesabın kapalı olması veya zorunlu sebeplerle yerine getirmemeleri ve/veya bu Yasadan doğan yükümlülüklerini zamanında ve tam olarak yerine getirmemeleri durumunda, hak sahiplerinin alamadığı iade miktarı, bu maddenin (4)’üncü fıkrasında belirtilen tarihi izleyen üç ay içerisinde hak sahipleri tarafından Gelir ve Vergi Dairesine yazılı olarak başvuru yapılması halinde Gelir ve Vergi Dairesince ödenir.
Sayın Erkan Okandan, kredi kartı ve banka kartı ile yapılan perakende mal ve hizmet alımlarına ilişkin iadelerin 2024 yılında yapılmadığını, KKTC Maliye Bakanlığı’nın 7 Ocak 2025 tarihinde sosyal medya üzerinden 13 Ocak 2025 tarihinde iadelerin gerçekleşeceğini duyurmasına rağmen, kendisine ait kredi kartı harcama iadelerinin 26 Şubat 2025 tarihi itibarı ile yapılmadığını iddia ederek KKTC Maliye Bakanlığı’na dilekçe verdiğini ifade etmektedir.
KKTC Maliye Bakanlığı Genel Koordinatörü, Dairemize gönderdiği cevap yazısında Sayın Okandan’ın 2024 yılında yaptığı harcamaların iadelerine ilişkin ödemelerin yapıldığını belirtmiş olmasına rağmen bahse konu ödemelerin hangi tarihte yapıldığı sorusunu yanıtsız bırakmıştır.
İlaveten, Sayın Hüdaverdi, kredi kartı ve banka kartı ile yapılan perakende mal ve hizmet alımlarına iade yapılma tarihlerinin bankaların verileri sisteme yükleme tarihine, Hazine ve Muhasebe Dairesi tarafından iade meblağlarının bankaların hesaplarına aktarılma tarihine ve bankaların almış olduğu iadeleri müşteri hesaplarına yatırma tarihine göre değişkenlik gösterdiğinin belirtmiş ancak ilgili yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hangi tarihlerde iadelerin yapıldığına dair sorumuzu yanıtsız bırakmıştır.
Yaptığımız soruşturmada, 2019 yılında yürürlüğe giren Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasasında iadelerin aylık yapılacağı şeklinde düzenleme olduğu, 2019 yılından 2023 yılına kadar geçen sürede aylık olarak yapılması gereken iadelerin hiç yapılmadığı tespit edilmiştir. Konunun çeşitli basın yayın organlarında dile getirilmesinin ardından 2023 yılında 33/2019 sayılı Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasasında değişiklikler yapılmış ve söz konusu iadelerin üç aylık dönemler çerçevesinde yapılması düzenlenmiştir. Ancak KKTC Maliye Bakanlığı söz konusu iadeleri yine yapmamıştır. Konu, 2024 yılında Kıbrıs Türk Amme Memurları Sendikası tarafından mahkemeye taşınmış, iadelerin yapılmaya başlanması akabinde ise dava geri çekilmiştir. KKTC Maliye Bakanlığı Genel Koordinatörü, iadelerin üç aylık dönemler çerçevesinde düzenli yapılıp yapılmadığına ilişkin sorumuza net bir yanıt verememiştir. Ancak Sayın Okandan’ın Maliye Bakanlığı’na yapmış olduğu 26 Şubat 2025 tarihli başvurusundan da anlaşılacağı üzere, söz konusu iadelerin Yasanın öngördüğü şekilde üç aylık dönemler çerçevesinde yapılmadığı açıktır.
27/2013 sayılı İyi İdare Yasası’nın 5’inci maddesinde hukuka uygun davranma yükümlülüğü ile ilgili hükümler düzenlenmiştir. Şöyle ki;
|
Hukuka Uygun
|
5.
|
(1)
|
İdare, Anayasaya ve yasalara uygun faaliyette bulunur.
|
|
Davranma Yükümlülüğü
|
|
(2)
|
İdare, Anayasa ve yasalar yanında, tüzüklere, yönetmeliklere ve diğer düzenleyici işlemlere de uygun davranma yükümlülüğü altındadır. Bu Yasa kapsamında “idare” olarak kabul edilen özel hukuk kişileri, bunların yanında kendi iç düzen kurallarına da uymakla yükümlüdürler.
|
|
|
|
(3)
|
İdare, yetkilerini ancak kamu yararı amacına uygun biçimde kullanabilir.
|
|
|
|
(4)
|
İdareye mevzuatta takdir yetkisi tanınması, keyfi karar alma olanağı vermez. Mevzuatta idareye takdir yetkisi tanınan durumlarda, idare, bu yetkisini, eşitlik ilkesine, kamu yararına ve kamu hizmetinin gereklerine uygun olarak kullanır.
|
KKTC Maliye Bakanlığı’nın 33/2019 sayılı Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasası tahtında belirtilen sürede iadeleri ödemeyerek 27/2013 sayılı İyi İdare Yasası’nın 5’inci maddesi olan hukuka uygun davranma yükümlülüğünü yerine getirmemiştir.
Sayın Erkan Okandan’ın diğer iddiası ise KKTC Maliye Bakanlığı’na yapmış olduğu 26 Şubat 2025 ve 7 Nisan 2025 tarihli dilekçelerine cevap verilmediğini yönünde idi.
KKTC Maliye Bakanı Genel Koordinatörü, Dairemize gönderdiği cevap yazısında, Sayın Okandan’ın 26 Şubat 2025 ve 7 Nisan 2025 tarihli dilekçelerinin Bilgi Edinme Yasası tahtında hazırlandığını, söz konusu dilekçelerin Gelir ve Vergi Dairesi nezdinde yürütülmesi gereken bir konu olması sebebiyle anılan Daireye aktarıldığını, konu ile ilgili Gelir ve Vergi Dairesi tarafından çalışma ve araştırma yapıldığını, Sayın Okandan’ın telefon ile aranarak ek bilgi ve talep edilen bilgi ve belgeye erişim için gerekli maliyet tutarının yatırılması talep edildiğini, ancak Sayın Okandan’ın ödemesi gereken tutarı ödemekten ve dilekçesine ilişkin cevabı almaktan imtina ettiğini belirtmiştir.
12/2006 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Yasasının 12’inci maddesinde bilgi ve belgeye erişim süreleri ile ilgili hükümler düzenlenmiştir. Buna göre;
12. (1) İdare, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi, başvurunun alındığı tarihten itibaren on beş iş günü içinde sağlar.
Ancak, istenen bilgi veya belgenin, başvurulan İdare içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka İdarenin görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla İdareyi ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz gün içinde sağlanır. Bu durumda, bilgi ve belgeye erişimin otuz gün içinde sağlanacağı, gerekçesiyle birlikte başvuru sahibine yazılı olarak ve on beş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
(2) Başvuru sahibinin yukarıdaki 11'inci maddenin (2)'nci fıkrasında belirtilen bilgi ve belgeye erişim için gereken maliyet tutarını başvuru sırasında yatırmamış olması halinde, bu tutarın İdare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle yukarıdaki (1)'inci fıkrada öngörülen on beş iş günlük veya duruma göre otuz günlük süre kesilir. Başvuru sahibi, maliyet tutarının kendisine bildirildiği tarihten itibaren on beş iş günü içerisinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Ancak bu durum, başvuru sahibinin daha sonra herhangi bir zamanda, bilgi ve belgeye erişim için gereken maliyet tutarını yatırmak suretiyle yeniden başvuru yapmasına engel değildir.”
Sayın Okandan, 26 Şubat 2025 tarihli dilekçesinde “Bilgi edinme hakkı yasası çerçevesinde yasal süre içerisinde tarafıma yazılı olarak cevap verilmesini talep ederken….” şeklinde ifade kullanmıştır. Bu sebeple KKTC Maliye Bakanlığı Sayın Okandan’ın dilekçesini Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında değerlendirmiş, bilgi ve belgeye erişim için gereken maliyet tutarını telefon aracılığı ile talep etmiş ve maliyet tutarı ödenmediği için de ilgili Yasanın 12’inci maddesinin 2’inci fıkrası gereği Sayın Okandan’ı başvurusundan vazgeçmiş saymıştır. Ancak 12/2006 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Yasasının 12’inci maddesinde başvuru sahibi ile ne şekilde iletişim kurulacağı açıkça belirtilmiştir. Bu durumda Maliye Bakanlığı’nın şekil şartlarını yerine getirmeyerek hatalı davranmış ve ilgili amir hükümleri ihlal etmiştir.
Sayın Okandan’ın, 26 Şubat 2026 tarihli dilekçesine cevap alamaması sebebiyle 7 Nisan 2025 tarihinde KKTC Maliye Bakanlığı’na tekrardan dilekçe yaparak herhangi bir belge veya evrak görmeyi talep etmediğini belirterek 33/2019 sayılı Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasasının niye uygulanmadığına dair yazılı cevap talep ettiği tespit edilmiştir. KKTC Maliye Bakanlığı Genel Koordinatörü Sayın Hüdaverdi cevap yazısında, Sayın Okandan’ın 7 Nisan 2026 tarihli dilekçesinin de Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında değerlendirildiğini belirtmiştir.
İdarenin temel görevi, kendisine iletilen başvuruları başvuru sahibinin belirttiği mevzuata göre değil, talebin gerçek içeriğine ve amacına göre değerlendirmektir. Başvuruda talep edilen bilgi niteliği itibarıyla İyi İdare Yasası Kapsamında değerlendirmeyi gerektiriyorsa, idarenin bu başvuruyu bu çerçevede ele alması gerekmekteydi.
Dolayısı ile Sayın Okandan’ın özellikle 7 Nisan 2025 tarihli dilekçesinin içeriği ve amacı dikkate alındığında, başvuru İyi İdare Yasası kapsamında değerlendirilmeli ve buna uygun şekilde cevap verilmeliydi. İlaveten KKTC Anayasası’nın 76’ıncı maddesinde vatandaşların dilekçe hakkı güvence altına alınmıştır. Buna göre;
Madde 76
(1) Herkes, kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında tek başına veya topluca, yetkili makamlara yazı ile başvurma ve bunların süratle incelenmesi ve karara bağlanması hakkına sahiptir.
Gerekçeye dayanacak olan bu karar, en geç otuz gün içinde, dilek ve şikâyet sahibine yazılı olarak bildirilir. Böyle bir karardan zarar gören herkes veya otuz gün içerisinde kendisine bir karar bildirilmeyen her ilgili, dilek ve şikâyet konusu hakkında yetkili mahkemeye başvurabilir.
(2) Yurttaşlar, tek başlarına veya topluca Cumhuriyet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Bu hakkın kullanılma biçimi yasa ile düzenlenir.
Netice olarak KKTC Maliye Bakanlığı’nın Sayın Okandan’ın her iki dilekçesine cevap vermeyerek ilgili mevzuata aykırı davranmıştır.
Özetlemek gerekirse, Sayın Erkan Okandan’ın başvurusu araştırılmıştır. Sayın Okandan kredi kartı ve banka kartı ile yapılan harcamaların iadelerinin 33/2019 sayılı Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasası uyarınca üç aylık dönemlerde yapılması gerektiği ancak söz konusu iadelerin yapılmasında aksaklıklar yaşandığı ve kendi de dahil olmak üzere vatandaşların mağduriyet yaşadığını iddia etmekteydi.
Yaptığımız soruşturmada 2019 yılında yürürlüğe giren Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasasında iadelerin aylık yapılacağı şeklinde düzenleme olduğu, 2019 yılından 2023 yılına kadar geçen sürede aylık olarak yapılması gereken iadeler hiç yapılmadığı tespit edilmiştir. Konunun çeşitli basın yayın organlarında dile getirilmesinin ardından 2023 yılında 33/2019 sayılı Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasasında değişiklikler yapıldığı ve söz konusu iadelerin üç aylık dönemler çerçevesinde yapılması şeklinde düzenlendiği saptanmıştır. Söz konusu iadelerin yine yapılmaması sebebiyle konunun 2024 yılında Kıbrıs Türk Amme Memurları Sendikası tarafından mahkemeye taşındığı, iadelerin yapılmaya başlanması akabinde ise dava geri çekildiği belirlenmiştir. KKTC Maliye Bakanlığı’nın 7 Ocak 2025 tarihinde sosyal medya üzerinden 13 Ocak 2025 tarihinde iadelerin gerçekleşeceğini duyurmasına rağmen, iadelerin Sayın Okandan’a Yasanın öngördüğü şekilde üç aylık dönemlerde yapılmadığı tespit edilmiştir.
İlgili mevzuat, kredi kartı ve banka kartı ile yapılan harcamalara iadelerin üç aylık dönemler çerçevesinde yapılmasını öngörmektedir. Buna rağmen, Bakanlığın iadeleri öngörülen süreler içinde yapmamasının özelde Sayın Erkan Okandan’ın genelde kredi kartı ve banka kartı ile harcama yapan ve bu Yasaya göre hak sahibi olan kişilerin mağdur edilmesine sebebiyet vermiştir. İdarenin hukuka bağlılığı ilkesi gereği Yasalarda belirtilen hükümlere titizlikle uyması gerekmektedir.
Sayın Erkan Okandan’ın diğer iddiası ise KKTC Maliye Bakanlığı’na yapmış olduğu 26 Şubat 2025 ve 7 Nisan 2025 tarihli dilekçelerine cevap verilmediğini yönünde idi.
KKTC Maliye Bakanı Genel Koordinatörü Dairemize gönderdiği cevap yazısında, Sayın Okandan’ın 26 Şubat 2025 ve 7 Nisan 2025 tarihli dilekçelerinin Bilgi Edinme Yasası tahtında hazırlandığını, söz konusu dilekçelerin Gelir ve Vergi Dairesi nezdinde yürütülmesi gereken bir konu olması sebebiyle anılan Daireye aktarıldığını, konu ile ilgili Gelir ve Vergi Dairesi tarafından çalışma ve araştırma yapıldığını, Sayın Okandan’ın telefon ile aranarak ek bilgi ve talep edilen bilgi ve belgeye erişim için gerekli maliyet tutarının yatırılması talep edildiğini, ancak Sayın Okandan’ın ödemesi gereken tutarı ödemekten ve dilekçesine ilişkin cevabı almaktan imtina ettiğini belirtmiştir.
Sayın Okandan’ın 26 Şubat 2025 tarihli dilekçesinde “Bilgi edinme hakkı yasası çerçevesinde yasal süre içerisinde tarafıma yazılı olarak cevap verilmesini talep ederken….” şeklinde ifade kullanması sebebiyle Maliye Bakanlığı Sayın Okandan’ın dilekçesini Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında değerlendirmiş ve anılan Yasa üzerinden idari işlem gerçekleştirmiştir. 12/2006 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Yasasının 12’inci maddesinde başvuru sahibi ile ne şekilde iletişim kurulacağı açıkça belirtilmiştir. Bu durumda Maliye Bakanlığı’nın şekil şartlarını yerine getirmeyerek hatalı davranmış ve ilgili amir hükümleri ihlal etmiştir.
Sayın Okandan’ın, 26 Şubat 2026 tarihli dilekçesine cevap alamaması sebebiyle 7 Nisan 2025 tarihinde KKTC Maliye Bakanlığına tekrardan dilekçe yaparak herhangi bir belge veya evrak görmeyi talep etmediğini belirterek 33/2019 sayılı Kredi Kartı ve Banka Kartı ile Yapılan Perakende Mal ve Hizmet Alımlarına İade Yapılması Yasasının niye uygulanmadığına dair yazılı cevap talep ettiği tespit edilmiştir.
İdarenin temel görevi, kendisine iletilen başvuruları başvuru sahibinin belirttiği mevzuata göre değil, talebin gerçek içeriğine ve amacına göre değerlendirmektir. Başvuruda talep edilen bilgi niteliği itibarıyla İyi İdare Yasası Kapsamında değerlendirmeyi gerektiriyorsa, idarenin bu başvuruyu bu çerçevede ele alması gerekmektedir.
Dolayısı ile Sayın Okandan’ın özellikle 7 Nisan 2025 tarihli dilekçesinin içeriği ve amacı dikkate alındığında, başvuru İyi İdare Yasası kapsamında değerlendirilmeli ve buna uygun şekilde cevap verilmeliydi.
İlaveten KKTC Anayasası’nın 76’ıncı maddesinde vatandaşların dilekçe hakkı güvence altına alınmıştır. Bu bağlamda, KKTC Maliye Bakanlığı’nın Sayın Okandan’ın dilekçelerine cevap vermeyerek hatalı davranmıştır.
İlkan VAROL
Yüksek Yönetim Denetçisi
(Ombudsman)