Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Emine Dizdarlı Sayın İlke Özgür Davulcu'nun raporunu yayınladı.

Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Emine Dizdarlı  Sayın İlke Özgür Davulcu'nun raporunu yayınladı.

 

Sayın İlke Özgür Davulcu Dairemize yaptığı başvuruda Kamu Görevlileri için, mükellef askerlikte geçen süre, emeklilik amaçları bakımından hizmet süresine eklendiğini, Özel Sektör çalışanları için, mükellef askerlikte geçen süre, emeklilik amaçları bakımından hizmet süresine eklenmediğini, bu durumun da emeklilik sürelerinin hesaplanması açısından Kamu Görevlileri ile Özel Sektör çalışanları arasında fark yaratarak Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu iddia ederek bu hususların soruşturulmasını talep etmiştir.

Yapılan başvuru üzerine konu, 38/1996 sayılı Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Yasası kuralları çerçevesinde incelenmiş olup raporu hazırlanmış ve bu kapsamda KKTC Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sosyal Sigortalar Dairesi Müdürlüğü nezdinde soruşturma başlatılmıştır.

KKTC Sosyal Sigortalar Dairesi Müdürlüğü 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası, 73/2007 sayılı Sosyal Güvenlik Yasası, 30/1996 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Hizmetlerin Birleştirilerek Hesaplanması Yasası ile 38/2017 sayılı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında Sosyal Güvenlik Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunmasına İlişkin (Onay) Yasasının yürütülmesinden sorumludur.

KKTC Sosyal Sigortalar Dairesi Müdürlüğünün 11 Mayıs 2021 tarihli yazısına göre 30 Kasım 1976 tarihinden önce askerlik yapanlar için 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasının Geçici 9’uncu maddesi uyarınca işlem yapıldığı kaydedilmektedir. Mezkur Yasa maddesi uyarınca 30 Kasım 1976 tarihine kadar Kıbrıs Türk Mukavemet Teşkilatı saflarında hizmet görüp veya mücahitlik yapıp da bu hizmetlerine karşılık herhangi bir emeklilik aylığına hak kazanmamış veya emeklilik aylığı hesaplanmasında, dikkate alınmamış olanların bu hizmetleri, Güvenlik Kuvveleri Komutanlığından alınarak Sosyal Sigortalar Dairesi Müdürlüğüne ibraz edilecek belge ile belgelenmek koşuluyla, Malûllük veya Ölüm Sigortaları uygulamalarında 1 Haziran 1977 tarihinden sonra bu Yasa kapsamında en az 1800 gün; Yaşlılık Sigortası uygulamalarında ise 1 Haziran 1977 tarihinden sonra en az 3600 gün Malûllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası primi ödemiş olmak koşuluyla primi ödenmiş gün sayısına eklenir. 30 Kasım 1976 tarihinden sonra askerlik yapanlar ise 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasının 118B maddesine göre değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, Malûllük, Yaşlılık veya Ölüm aylığı bağlanması için yeterli Malûllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları prim günü ödeme koşulunu yerine getirmiş olan sigortalılar veya hak sahipleri, mükellef askerlik sürelerinin tercih ettikleri kadarını borçlanabilirler. Bu haktan yararlanabilmek için sigortalıların Malûllük veya Yaşlılık aylığı talebinde bulunması ve aylık bağlanması için yeterli prim günü ödeme koşulunu yerine getirmiş ve aylığa hak kazanmış olması veya ölümleri durumunda ise hak sahiplerinin aylık almaya hak kazanmış olması koşuldur.

KKTC Sosyal Sigortalar Dairesi Müdürlüğü tarafından soruşturma kapsamında Dairemize gönderilen yazıda, mevcut primleriyle Malullük veya Yaşlılık aylığına hak kazanmamış sigortalılar ile ölüm aylığına hak kazanmamış olanların mükellef askerlik süresi borçlandırılmasından faydalanamayacağı ve başvuru sahiplerinin mükellef askerlik sürelerinin tercih ettikleri kadarını 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasının 88’inci maddesi çerçevesinde belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırından hesaplanacak Malullük, Yaşlılık ve Ölüm sigortaları primlerinin %6 tutarındaki sigortalı hissesinin ödenmesi şartıyla borçlandırılarak bakiye %10 tutarındaki İşveren ve Devlet hissesi ise Maliye İşleri ile görevli Bakanlık tarafından karşılanmaktadır.

Kuzey Kıbrıs’ta 2008 yılından önce göreve başlayan kamu çalışanları dışında kalan tüm çalışanlar Sosyal Sigortalar Dairesinin kapsamı içindedir. Şöyle ki,16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasına göre sigortalı kapsamı 2008 yılı öncesi çalışmaya başlayan ve sigortalı olan Kamu Görevlileri Kadrolarında hizmete alınma şart tasarruflarına dayanarak çalıştırılanlar, hizmet veya çıraklık akdi ile çalıştırılanlar, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar ve işveren durumundaki çiftçiler iken 72/2007 Sayılı Sosyal Güvenlik Yasasına göre Sigortalı Kapsamı, 2008 yılından itibaren çalışma hayatına giren Sivil veya Askeri Mahkemelerde yargıç veya savcı olarak veya kamu görevinde kamu görevlisi, kamu personeli, geçici, sözleşmeli veya işçi olarak çalışarak devlet bütçesinden, katma bütçelerden veya döner sermayelerden aylık, maaş veya ücret almaya başlayanlar, atama veya seçilme ile siyasal göreve başlayanlar, kendi özel yasalarına göre faaliyet gösteren bağımsız kuruluşlar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında,  Devlet bütçesinden, özerk bütçelerden veya katma bütçeler ile döner sermayelerden aylık, maaş veya ücret alarak çalışmaya başlayanlar, hizmet akdi ile çalışanlar, çiftçiler dahil olmak üzere kendi nam ve hesabına çalışıp sigortalı olanlar ve işveren durumundaki gerçek kişilerdir. Bu çerçevede, 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası kapsamında yer almayan Kamu Görevlileri, 1 Ocak 2008 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 73/2007 sayılı Sosyal Güvenlik Yasası kapsamına alınmış, böylelikle 1 Ocak 2008 tarihinden sonra kamu görevine ilk kez atananlar ile özel sektör çalışanları arasındaki fark da ortadan kalktığı görülmektedir.

73/2007 sayılı Sosyal Güvenlik Yasası tahtında mükellef askerlikte geçen süreler mezkur Yasanın 66’ncı maddesinde düzenlenmiştir. Bahse konu Yasa maddesine göre Mükellef Askerlikte geçen süreler, Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığından alınarak Kuruma ibraz edilecek bir belgeyle belgelenir ve ödenecek primlerin sigortalı hissesi sigortalı tarafından, işveren ve Devlet hissesi ise Maliye İşleriyle Görevli Bakanlık tarafından karşılanır. KKTC Sosyal Sigortalar Dairesi Müdürlüğünün uygulamasına göre, ister Kamu Görevlisi olsun, ister özel sektör çalışanı mevcut primleri ile yaşlılık aylığına hak kazanmış olan sigortalılar, 73/2007 sayılı Sosyal Güvenlik Yasasının 83’üncü maddesi tahtında belirlenen prime esas kazanç günlük alt sınırından hesaplanacak Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primlerinin sigortalı hissesinin ödenmesi şartı ile borçlandırılmaktadır. Bakiye İşveren ve Devlet hissesi ise hem Özel Sektör çalışanları hem de Kamu Görevlileri için Maliye İşleri ile görevli Bakanlık tarafından karşılanmaktadır. Bir başka deyişle, 1 Ocak 2008 tarihinden sonra ister Kamuda ister Özel Sektörde istihdam edilen sigortalılar, Mükellef Askerlikte geçen sürelerinin yaşlılık aylığına eklenmesi yönünde bir talebinin hayata geçirilmesi için, öncelikle mevcut primleriyle yaşlılık aylığı almaya hak kazanmış olmalıdır. Bu şekilde hak kazanmış olan kamu görevlileri veya özel sektör çalışanları, 73/2007 sayılı Sosyal Güvenlik Yasasının 66’ıncı maddesi kuralları gereğince değerlendirilmektedir. Söz konusu Yasa maddesi uyarınca Malullük, Yaşlılık ve Ölüm aylığı bağlanması için yeterli prim gününü ödeme koşulunu yerine getirmiş ve aylığa hak kazanmış sigortalılar, Mükellef Askerlik sürelerinin tercih ettikleri kadarını borçlanmak suretiyle, Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları uygulamalarında primi ödenmiş gün sayısına ekleyebilmektedirler. Bu bağlamda, mevcut primleri ile yaşlılık aylığına hak kazanmamış sigortalılar Mükellef Askerlik borçlandırılmasından faydalanamamaktadır. Mezkur Yasanın 83’üncü maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç günlük alt sınırından hesaplanacak Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primlerinin %5,5 tutarındaki sigortalı hissesinin ödenmesi şartıyla borçlandırılmaktadırlar. Bakiye %11 tutarındaki işveren ve Devlet hissesi Maliye İşleri ile görevli Bakanlık tarafından karşılanmaktadır. Bu çerçevede, kamu görevlisi de, özel sektör çalışanı da mezkur Yasada belirlenen primleri sigortalı olarak ödemekle yükümlüdür. Kalan bakiye prim ise her iki sektör çalışanı için de Maliye İşleri ile görevli Bakanlık tarafından karşılanmaktadır. Böylelikle, Mükellef Askerlik süresinin emeklilik ve/veya yaşlılık aylığına eklenmesi ile ilgili uygulamada 1 Ocak 2008 tarihi itibarıyla hem kamu sektöründe hem de özel sektörde herhangi fark bulunmamaktadır ve/veya uygulamada özel sektör ve kamu görevlileri arasında bir fark yaratmamaktadır.

1 Ocak 2008’de yürürlüğe giren 73/2007 sayılı Sosyal Güvenlik Yasası 1 Ocak 2008’den itibaren çalışma yaşamına katılan Kamu ve Özel Sektör çalışanlarını tek çatı altında birleştirmiştir. Bu bağlamda, KKTC Cumhuriyet Meclisinin 9 Temmuz 2007 tarihli birleşiminde kabul olunan 73/2007 sayılı Sosyal Güvenlik Yasası hem kamu hem de özel sektör çalışanlarının hak ve yükümlülüklerine yeknesaklık getirmiştir. Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasına 2012 yılı başında yapılan değişiklikler (Sosyal Sigortalar Değişiklik Yasası) her ne kadar da 2008 yılı öncesi ve sonrası işe başlayanlar için olan hak ve yükümlülük farklarını bir ölçüde azaltmış olsa da 2008 öncesi sigortalı olanlar ile 2008 sonrası işe girmiş olan Devlet memurlarının ise daha da farklı statüleri nedeniyle uygulamada yaşanan karışıklık devam etmiştir.

Bu bağlamda, 2008 yılı öncesi ve sonrası gerek Kamu gerekse Özel Sektör alanında iş hayatına başlayanlarda emeklilik ve/veya yaşlılık aylığı uygulamalarında yaşanan farklılıkların yasal düzenleme ile aşılabileceği kanaatindeyim.

 

 

       Emine DİZDARLI

Yüksek Yönetim Denetçisi

           (Ombudsman)

 

 

 

 

 

 

 

Print
Yayınlanma tarihi: Ağu 3, 2021,
Haber Kategorisi: Haberler,
Yorumlar: 0,
Etiketler:

«Aralık 2021»
PztSalÇarPerCumCmtPaz
29
Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Emine Dizdarlı  Sayın Vehbi Cemoğlu'nun  raporunu yayınladı.

Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Emine Dizdarlı Sayın Vehbi Cemoğlu'nun raporunu yayınladı.

 

Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Dairesi’ne başvuran Sayın Vehbi Cemoğlu 1992 tarihine kadar yedi yıl boyunca devlette işçi statüsünde, 1992-2013 yılları arasında Lefke Belediyesinde işçi olarak çalışıp buradan emekli olduğunu, emekli olmasını müteakip KKTC Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İhtiyat Sandığı Dairesi Müdürlüğü’nde biriken yatırımlarından kendisine yapılan 138,144.90 Türk Lirası tutarındaki ödemenin 175,853.56 Türk Lirası olması gerektiğini, bundan dolayı (175,853.56 Türk Lirası ‒ 138,144.90 Türk Lirası=) 37,708.66 Türk Lirası tutarında eksik ödeme yapıldığını iddia ederek uğradığı mağduriyetin giderilmesi için yardım talep etmiştir.

Yapılan başvuru üzerine konu, 38/1996 sayılı Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Yasası kuralları çerçevesinde incelenmiş ve ekte sunulan rapor tanzim edilmiştir.

34/1993 sayılı İhtiyat Sandığı Yasası’nın 8’inci maddesine göre İştirak sahibi, ücret almasına hak kazandıran her ay için İhtiyat Sandığına müstahdemin brüt ücretinin en az %4 (Yüzde dört)’ü oranında prim yatırır. Ancak bu oran Toplu İş Sözleşmeleri ile artırılabilir. Yatırılacak prim miktarı, iştirak sahibinin ücretinden iştirak sahibi hesabına, işveren tarafından kesilir. Lefke Belediyesi ile Belediye Emekçileri Sendikası arasında Toplu İş Sözleşmesi imzalanmış ve Sayın Cemoğlu’nun da sözü edilen sendikaya üye olması hasebiyle İhtiyat Sandığı yatırımları %4’ten daha fazla olmuştur. 

Devamını oku
30
Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Emine Dizdarlı  Sayın Hilal Öykün Eroğlu'nun  raporunu yayınladı.

Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Emine Dizdarlı Sayın Hilal Öykün Eroğlu'nun raporunu yayınladı.

 

Sayın Hilal Öykün Eroğlu, KKTC Turizm ve Çevre Bakanlığı, Turizm Tanıtma ve Pazarlama Dairesi tarafından düzenlenen Turist Rehberi Yetiştirme kursunu 2009 yılında tamamlayarak Turist Rehberi Belgesini aldığını, akabinde Kıbrıs Türk Rehberler Birliği’ne  (KITREB)  üye olduğunu, 2013 yılından itibaren aktif olarak Turist Rehberi olarak yaşamını idame ettirdiğini, 2020 yılından beridir de İhtiyat Sandığı ve Sosyal Sigorta yatırımlarını kendi namına yapan bir kişi olduğunu, Covid 19 Pandemisi sebebiyle çalışamadığını, 2021 yılı Hibe Sağlık Destek Programı Projesi çerçevesinde destek almak için KKTC Turizm ve Çevre Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunduğunu ancak bir sonuç alamadığını iddia ederek konunun Dairemiz tarafından soruşturulmasını talep etmiştir.

Yapılan başvuru üzerine konu, 38/1996 sayılı Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Yasası kuralları çerçevesinde incelenmiş ve ekte sunulan rapor tanzim edilmiştir.

1/2008 sayılı Kıbrıs Türk Rehberler Birliği Yasası’nın amacı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde turist rehberlerinin eğitimini, mesleğin icra koşularını, denetleme ve mesleğin işleyişine yönelik esasları düzenlemektedir. Söz konusu Yasa Birliğin kuruluşu, organların nitelikleri, görev ve yetkileri ile çalışma usulleri, üyelerinin hak ve yükümlülükleri, gelir ve harcama bütçeleri, turist rehberliğine kabul, meslek içi eğitim, rehberlerin nitelik hak ve yükümlülükleri ve sektör kuruluşları ile işbirliği esaslarını kapsamaktadır.  1/2008 sayılı Kıbrıs Türk Rehberler Birliği Yasası’nın 9’uncu maddesinin 2’inci fıkrası uyarınca Bakanlık, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile müşterek çalışma yürüterek, turizm politikalarının belirlenmesi ve gerçekleştirilmesine katkıda bulunur.

Kıbrıs Türk Rehberler Birliği (KITREB) Başkanı Sayın Deren Öymen, ülkemizde 2020 yılında başlayan ve 2021 yılında da devam eden Pandemi nedeniyle mağduriyet yaşayan üyeleri için KKTC Turizm ve Çevre Bakanlığı ile görüştüklerini ve “Turizm Salgın Destek Programı Projesi” için müracaat kabul edecekleri ile ilgili bir duyuruyu KITREB’in Facebook sayfasından ve Whatsapp grubundan paylaştıklarını belirtmiştir

Devamını oku
1
Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Emine Dizdarlı  Sayın Hülya Yıldız'ın  raporunu yayınladı.

Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Emine Dizdarlı Sayın Hülya Yıldız'ın raporunu yayınladı.

 

Sayın Hülya Yıldız, 22 Ekim 2020 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Sayın Ayhan Bozoğlan ile Türkiye – Mersin ilçesi Akdeniz Belediyesi’nde nikâhlandığını, Sayın Bozoğlan’ın KKTC’de çalıştığı süre içerisinde müstahdem tarafından sirkat, başkasının kimliğine bürünme suçlarından mahkûm olup hapis cezasına çaptırılması neticesinde Ekim 2019 tarihinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden ihraç edildiğini, benzer suçlardan ihraç edilen kişilerin ihraç kararlarının Bakanlar Kurulu Kararıyla kaldırıldığını, aile bütünlüğünün sağlanması veya aile birliğinin korunması gerekçesiyle Sayın Bozoğlan’ın ihraç kararının kaldırılmasını İçişleri Bakanlığından talep ettiğini ancak müspet bir sonuç alamadığını iddia ederek konunun Dairemiz tarafından soruşturulması istemiyle başvuruda bulunmuştur.

Yapılan başvuru üzerine konu, 38/1996 sayılı Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) Yasası kuralları çerçevesinde incelenmiş ve ekte sunulan rapor tanzim edilmiştir.

25/1993 sayılı Yurttaşlık Yasası’nın amacı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığının kazanılmasına ve kaybedilmesine ilişkin esasları düzenlemektir. Yurttaşlık doğum yolu, evlat edinme yolu, evlenme veya Bakanlar Kurulu veya Bakanlık Kararı ile kazanılabilir.

Devamını oku
2345
6789101112
13141516171819
20212223242526
272829303112
3456789